Mvua za El Niño zinazotarajiwa kuanza mwezi Oktoba mwaka huu zimeibua tahadhari kwa wananchi na mamlaka mbalimbali nchini kutokana na uwezekano wa kuleta mvua kubwa kuliko kawaida katika maeneo mengi ya Tanzania. Mamlaka ya Hali ya Hewa Tanzania (TMA) imeeleza kuwa hali ya El Niño yenye nguvu kubwa inatarajiwa kuchangia mvua za juu ya wastani hadi wastani katika maeneo mengi ya Ukanda wa Pwani ya Kaskazini, Nyanda za Juu Kaskazini Mashariki, Ukanda wa Ziwa Viktoria pamoja na kaskazini mwa Mkoa wa Kigoma. Aidha, mvua hizo zinaweza kuendelea hadi Januari mwaka ujao huku kiwango kikubwa zaidi kikitarajiwa mwezi Novemba.
Kumbukumbu ya El Niño ya 1997/1998
Watanzania wengi bado wanakumbuka madhara makubwa yaliyoletwa na mvua za El Niño za mwaka 1997/1998. Mvua hizo zilisababisha mafuriko makubwa yaliyoharibu maelfu ya hekta za mashamba, kukata mawasiliano ya barabara na reli, kuharibu madaraja pamoja na kuathiri usafirishaji wa bidhaa muhimu katika maeneo mengi ya nchi. Mikoa iliyokuwa imeathirika zaidi ni pamoja na Mara, Arusha, Kilimanjaro, Tanga, Shinyanga na sehemu za Mwanza.
Ripoti mbalimbali zinaonyesha kuwa mafuriko hayo yaliharibu miundombinu ya usafiri nchini, yakasababisha vijiji vingi kutengwa kutokana na kukatika kwa barabara, huku mamia ya maelfu ya wananchi wakikumbwa na athari za moja kwa moja za mafuriko. Reli, madaraja, viwanja vya ndege na mazao ya biashara yaliharibiwa kwa kiwango kikubwa, jambo lililosababisha hasara kubwa kwa uchumi wa taifa.
Mbali na uharibifu wa miundombinu, mvua hizo zilisababisha kuongezeka kwa magonjwa yanayotokana na maji machafu pamoja na mazalia ya mbu, hali iliyoweka maisha ya wananchi wengi hatarini.
Wananchi Wafanye Nini Kujikinga?
1. Kuepuka Makazi Hatarishi
Wananchi wanaoishi mabondeni, kandokando ya mito au maeneo yanayofurika mara kwa mara wanapaswa kuanza kuchukua tahadhari mapema. Pale inapowezekana, familia zihamie maeneo salama kabla ya mvua kubwa kuanza kunyesha.
2. Kusafisha Mitaro na Mifereji
Kuziba kwa mifereji ni moja ya sababu kuu za mafuriko mijini. Wananchi wanapaswa kushiriki katika usafi wa mazingira kwa kuondoa taka zinazoweza kuzuia mtiririko wa maji.
3. Kulinda Vyanzo vya Maji ya Kunywa
Maji ya mafuriko mara nyingi huchanganyika na maji ya matumizi ya binadamu. Inashauriwa kuchemsha maji ya kunywa au kutumia dawa za kutibu maji ili kuzuia magonjwa ya tumbo, kipindupindu na homa ya matumbo.
4. Kuandaa Akiba ya Dharura
Familia zinashauriwa kuwa na akiba ya chakula kisichoharibika kirahisi, dawa muhimu, tochi, betri, simu zenye chaji pamoja na nyaraka muhimu zilizohifadhiwa sehemu salama zisizoweza kulowa.
5. Kufuatilia Taarifa za Hali ya Hewa
Wananchi wanapaswa kufuatilia taarifa rasmi kutoka TMA, Ofisi ya Waziri Mkuu - Menejimenti ya Maafa na mamlaka za serikali za mitaa ili kupata tahadhari za mapema kuhusu maeneo yanayoweza kuathirika.
6. Tahadhari kwa Wakulima
Wakulima wanashauriwa kuzingatia ushauri wa wataalamu wa kilimo kuhusu uchaguzi wa mazao, mifereji ya kuondoa maji mashambani na hatua za kudhibiti magonjwa ya mimea yanayoweza kuongezeka wakati wa unyevunyevu mkubwa. TMA imeonya kuwa mafuriko na unyevu kupita kiasi vinaweza kuathiri mazao na kuongeza magonjwa ya mimea.
7. Tahadhari kwa Madereva na Wasafiri
Madereva wanapaswa kuepuka kuvuka mito au madaraja yaliyosombwa na maji. Historia inaonyesha kuwa sehemu kubwa ya vifo wakati wa mafuriko hutokana na watu kujaribu kuvuka maji yenye kasi kubwa.
Umuhimu wa Kujiandaa Mapema
Wataalamu wa hali ya hewa wanaeleza kuwa athari za El Niño zinaweza kupunguzwa kwa kiasi kikubwa iwapo jamii zitachukua hatua za maandalizi mapema. Kuimarisha nyumba, kusafisha mifereji, kuhifadhi chakula na kufuatilia tahadhari rasmi ni baadhi ya hatua zinazoweza kuokoa maisha na mali wakati wa msimu wa mvua kubwa.
Kadri mwezi Oktoba unavyokaribia, wananchi wanapaswa kutambua kuwa mvua za El Niño zinaweza kuwa baraka kwa baadhi ya shughuli za kilimo, lakini pia zinaweza kugeuka kuwa janga endapo tahadhari hazitachukuliwa kwa wakati. Uzoefu wa mwaka 1997/1998 unaonyesha wazi kuwa maandalizi ya mapema ndiyo silaha muhimu zaidi dhidi ya madhara ya mafuriko makubwa.
